Depo ve lojistik işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği; yalnızca çalışanlara temel İSG eğitimi verilmesi veya birkaç belgenin hazırlanmasıyla yönetilemez. Forklift ve transpalet trafiği, yüksek raf sistemleri, yükleme rampaları, sevkiyat araçları, elle taşıma işleri, vardiyalı çalışma, yoğun malzeme hareketi ve farklı firmalara ait sürücülerin aynı sahayı kullanması, bu işletmelerde birbirini etkileyen çok sayıda risk oluşturur.
Bu nedenle depo ve lojistik firmalarında OSGB hizmeti; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesinin yanında risk değerlendirmesi, saha denetimleri, çalışan sağlık gözetimi, acil durum organizasyonu, gerekli işyeri ortam ölçümlerinin belirlenmesi, iş ekipmanlarının kontrol sürecinin takibi, çalışan eğitimleri ve İSG-KATİP işlemlerinin birlikte yönetilmesini gerektirir.
Yöntem Akademi, İstanbul'daki depo, antrepo, dağıtım merkezi ve lojistik işletmeleri için OSGB hizmetini işletmenin çalışan sayısı, faaliyet alanı, NACE kodu, tehlike sınıfı, vardiya yapısı ve saha risklerine göre planlar. Amaç yalnızca mevzuata uygun bir görevlendirme yapmak değil; depo operasyonunun içinde çalışabilecek sürdürülebilir bir iş sağlığı ve güvenliği sistemi oluşturmaktır.
Depo ve lojistik işletmeleri için doğru OSGB hizmetinin kapsamı, firmanın gerçek operasyonu görülmeden belirlenmemelidir. Sadece çalışan sayısına bakılarak hazırlanan standart bir teklif, özellikle büyük depo ve dağıtım merkezlerinde sahadaki ihtiyacı karşılamayabilir.
Hizmet planında temel olarak şu başlıklar değerlendirilir:
| Hizmet | Depo ve lojistik işletmesindeki karşılığı |
|---|---|
| İş güvenliği uzmanlığı | Forklift trafiği, raflar, istifleme, yükleme-boşaltma, yaya yolları ve saha güvenliğinin takibi |
| İşyeri hekimliği | İşe uygunluk, sağlık gözetimi ve çalışanların maruz kaldığı mesleki risklerin değerlendirilmesi |
| Risk değerlendirmesi | Operasyon bazlı tehlikelerin belirlenmesi ve öncelikli aksiyonların oluşturulması |
| Çalışan eğitimleri | Temel İSG yanında işe ve kullanılan ekipmana özgü güvenli çalışma kuralları |
| Acil durum planlaması | Yangın, tahliye, kimyasal sızıntı, deprem ve diğer acil durum senaryolarının planlanması |
| Sağlık gözetimi | İşe giriş ve periyodik muayeneler ile gerekli tetkiklerin planlanması |
| Ortam ölçümleri | Gürültü, aydınlatma, termal konfor, titreşim, toz veya kimyasal maruziyetin ihtiyaca göre ölçülmesi |
| Periyodik kontroller | Forklift, kaldırma ekipmanları, tesisatlar ve diğer ekipmanların kontrol takibinin yapılması |
| İSG-KATİP | Uzman ve hekim görevlendirmelerinin resmî sistem üzerinden yürütülmesi |
| Saha raporlaması | Tespit edilen uygunsuzlukların sorumlu, termin ve düzeltici faaliyet bazında takip edilmesi |
Her depo için bu kalemlerin tamamının aynı yoğunlukta uygulanması gerekmez. Doğru yaklaşım, önce işyerinin gerçek risklerini belirlemek ve hizmet kapsamını buna göre oluşturmaktır.
Depo veya lojistik faaliyeti yürütmek, tek başına belirli bir tehlike sınıfına girmek anlamına gelmez.
İşyerinin tehlike sınıfı, SGK kaydında bulunan NACE kodu ve işyerinde yürütülen asıl faaliyet esas alınarak belirlenir. Aynı sektörde faaliyet gösteren iki işletmenin yaptığı işler farklıysa tehlike sınıfları da farklı olabilir.
Örneğin yalnızca standart ürün depolayan bir tesis ile kimyasal veya özel nitelikli ürünlerin depolandığı bir işletmenin risk profili aynı değildir. Antrepo, elleçleme, soğuk hava depolama, tehlikeli madde depolama veya farklı lojistik operasyonlar da ayrı değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle OSGB hizmetine başlamadan önce:
SGK sicil bilgisi,
NACE kodu,
fiilen yürütülen ana faaliyet,
depolanan ürünlerin niteliği,
kullanılan ekipmanlar birlikte incelenmelidir.
Tehlike sınıfının doğru belirlenmesi; görevlendirilecek iş güvenliği uzmanının sınıfından aylık hizmet süresine, sağlık gözetiminden eğitim ve dokümantasyon planına kadar birçok süreci doğrudan etkiler.
Depo güvenliğinde riskler birbirinden bağımsız değildir. Örneğin yanlış istifleme yalnızca ürün düşmesi oluşturmaz; aynı zamanda forklift güzergâhını daraltabilir, yangın ekipmanına erişimi engelleyebilir veya acil çıkış yolunu kapatabilir.
Bu nedenle risk analizi bölüm ve operasyon bazında yapılmalıdır.
Depo ve dağıtım merkezlerinin en kritik alanlarından biri forkliftlerle yayaların aynı ortamda hareket etmesidir.
Değerlendirmede yalnızca forklift operatörünün davranışı değil;
forklift yolları,
yaya geçişleri,
kör noktalar,
kavşaklar,
geri manevra alanları,
hız kontrolü,
koruyucu bariyerler,
yük nedeniyle görüş kaybı,
araç park ve şarj alanları birlikte incelenmelidir.
Özellikle mal kabul ve sevkiyat yoğunluğunun arttığı saatlerde saha trafik düzeninin değişmesi de ayrıca dikkate alınmalıdır.
Yüksek raf sistemlerinde meydana gelen bir uygunsuzluk, tek çalışanı değil aynı koridordaki birden fazla kişiyi etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.
Raf güvenliğinde;
rafların taşıma kapasitesi,
deformasyon ve hasarlar,
koruyucu bariyerler,
paletlerin durumu,
yükün rafa doğru yerleştirilmesi,
azami yük değerleri,
forklift çarpma riskleri,
raf koridorlarının kullanımı saha kontrollerinin parçası olmalıdır.
Özellikle forklift çarpması sonucu oluşan hasarlar küçük görünse dahi göz ardı edilmemelidir.
Lojistik operasyonlarının en hareketli noktalarından biri yükleme rampalarıdır.
Bu alanlarda;
aracın kontrolsüz hareket etmesi,
çalışan ile araç arasında sıkışma,
rampadan düşme,
forkliftin araç kasasına giriş ve çıkışı,
seviye farkları,
yetersiz aydınlatma,
sürücü ile depo çalışanı arasındaki koordinasyon eksikliği önemli risk oluşturur.
Mal kabul veya sevkiyat prosedüründe aracın ne zaman hareket edebileceği, yükleme işlemini kimin yöneteceği ve sürücünün hangi alanda bekleyeceği açık biçimde tanımlanmalıdır.
Depolarda yalnızca ağır yük kaldırmak değil, gün boyunca tekrarlanan kaldırma, uzanma, eğilme ve dönme hareketleri de kas-iskelet sistemi açısından değerlendirilmelidir.
Ürün ağırlıkları, çalışma yüksekliği, taşıma mesafeleri, kullanılan yardımcı ekipmanlar ve iş organizasyonu birlikte ele alınmalıdır.
Streç film, kırılmış palet parçaları, ambalaj atıkları, dökülen sıvılar veya geçiş yollarına bırakılan ürünler depo zemininde ciddi risk oluşturabilir.
Bu nedenle temizlik ve düzen yalnızca görsel bir operasyon standardı değil, iş güvenliğinin doğrudan parçasıdır.
Depolarda bulunan ürün miktarı ve malzeme türü yangın yükünü önemli ölçüde artırabilir.
Özellikle;
karton ve ambalaj malzemeleri,
yanıcı ürünler,
akü şarj alanları,
elektrik tesisatları,
yüksek istifleme,
yangın ekipmanlarına erişimin engellenmesi,
acil çıkış yollarının malzeme ile kapatılması düzenli kontrol edilmelidir.
İşletmenin yangın, tahliye ve diğer acil durum süreçleri acil durum planlaması ile operasyonun gerçek yapısına göre oluşturulmalıdır.
Soğuk hava depolarında termal koşullar, uygun iş kıyafetleri, sıcaklık geçişleri, içeride mahsur kalma riski ve çalışma süreleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Standart depo risk değerlendirmesinin yalnızca birkaç madde eklenerek soğuk hava deposuna uygulanması yeterli değildir.
Gece vardiyaları, sezon dönemleri, kampanya günleri veya yoğun sevkiyat zamanlarında iş temposunun artması hata olasılığını yükseltebilir.
Bu nedenle İSG yönetimi normal günlere göre değil, işletmenin en yoğun çalışma koşulları da dikkate alınarak planlanmalıdır.
Depo ve lojistik işletmesinde iş güvenliği uzmanının görevi yalnızca aylık ziyaret gerçekleştirmek ve doküman hazırlamak değildir.
Uzmanın depo operasyonunu anlayabilmesi gerekir.
Saha çalışmalarında örneğin;
forklift-yaya trafik düzenini,
yükleme rampalarını,
raf ve istifleme koşullarını,
çalışma yollarını,
acil çıkışları,
yangın ekipmanlarının erişilebilirliğini,
şarj ve teknik alanları,
ekipman kullanımını,
kişisel koruyucu donanım uygulamalarını,
taşeron ve ziyaretçi girişlerini,
mal kabul ve sevkiyat süreçlerini yerinde takip etmelidir.
Tespit edilen uygunsuzlukların yalnızca rapora yazılması yeterli değildir. Kritik riskler önceliklendirilmeli, sorumlu kişiler belirlenmeli ve düzeltici faaliyetlerin tamamlanıp tamamlanmadığı sonraki saha ziyaretlerinde kontrol edilmelidir.
İş güvenliği uzmanının yasal olarak işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olması gerekir. Ancak belge sınıfı tek başına yeterli bir seçim kriteri değildir.
Lojistik sektöründe görev alacak uzmanın;
forklift operasyonlarını,
depo trafik yönetimini,
raf güvenliğini,
yükleme-boşaltma süreçlerini,
taşeron yönetimini,
vardiyalı operasyonu tanıması hizmet kalitesini doğrudan etkiler.
Bu nedenle OSGB seçiminde yalnızca “hangi sınıf uzman atanacak?” değil, atanacak uzmanın depo ve lojistik operasyon deneyimi var mı? sorusu da sorulmalıdır.
Depo çalışanlarının sağlık gözetimi, herkese aynı tetkik paketinin uygulanması şeklinde planlanmamalıdır.
İşyeri hekimi;
çalışanın yaptığı işi,
maruz kaldığı riskleri,
kişisel özelliklerini,
çalışma ortamını,
risk değerlendirmesi sonuçlarını birlikte değerlendirerek sağlık gözetiminin kapsamını belirler.
Örneğin forklift operatörü, sürekli yük taşıyan depo personeli, soğuk hava deposunda çalışan personel ve idari ofis çalışanının mesleki riskleri aynı değildir.
İşyeri hekimliği hizmeti kapsamında işe giriş ve periyodik muayeneler gerçekleştirilir; gerekli tetkikler ise hekimin değerlendirmesine göre planlanır.
Çalışan sayısının yüksek olduğu depo ve dağıtım merkezlerinde sağlık taramalarının işyerinde gerçekleştirilmesi için mobil sağlık hizmetleri operasyonel kolaylık sağlayabilir.
Buradaki temel prensip “standart paket satmak” değil, işyeri hekiminin mesleki risklere göre gerekli sağlık gözetimini belirlemesidir.
Her depoda bütün iş hijyeni ölçümlerinin yapılması gerektiği şeklinde genel bir yaklaşım doğru değildir.
Ölçüm ihtiyacı, işyerindeki maruziyet kaynaklarına göre belirlenmelidir.
Depo ve lojistik tesislerinde değerlendirmeye alınabilecek başlıca ölçümler şunlardır:
Raf araları, yükleme alanları, mal kabul bölümü, gece çalışma alanları ve araç hareketinin bulunduğu bölümlerde yetersiz aydınlatma kaza riskini artırabilir.
Yoğun ekipman kullanımı, konveyör sistemleri, makineler veya operasyon kaynaklı gürültünün bulunduğu depolarda çalışan maruziyetinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Özellikle soğuk hava depoları veya sıcaklık farklılıklarının yüksek olduğu tesislerde çalışma koşullarının değerlendirilmesinde önem taşır.
Forklift ve benzeri ekipmanları uzun süre kullanan çalışanlarda titreşim maruziyeti ayrıca değerlendirilmelidir.
Depolanan ürünün, elleçleme biçiminin veya kullanılan kimyasalların maruziyet oluşturduğu işletmelerde uygun ölçüm kapsamı belirlenmelidir.
İş hijyeni ölçüm, test ve analizleri mevzuatta tanımlanan yetkili laboratuvarlar tarafından gerçekleştirilir. Yöntem Akademi, işyeri ortam ölçümleri ihtiyacını risk değerlendirmesi ve işyeri hekimi/iş güvenliği uzmanı tespitleriyle ilişkilendirerek planlar.
Böylece işletmeye ihtiyacı olmayan ölçümler eklenmez; gerçekten gerekli maruziyet alanları ölçülür.
Depo operasyonlarında çok sayıda iş ekipmanı kullanılır.
Bunlar arasında;
forklift,
istif makinesi,
kaldırma ekipmanları,
yük platformları,
kompresörler,
elektrik tesisatları,
yangın sistemleri,
çeşitli kaldırma ve iletme ekipmanları bulunabilir.
Bu ekipmanların yalnızca bakımının yapılması, mevzuatta gerekli görülen periyodik kontrollerin yerine geçtiği anlamına gelmez.
OSGB hizmeti kapsamında iş güvenliği uzmanı, işletmedeki ekipman envanterini ve kontrol durumunu takip eder. Teknik kontroller ise mevzuatta tanımlanan yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilir.
Yöntem Akademi'nin periyodik muayene ve kontrol hizmeti ile ekipmanların kontrol süreçleri OSGB planıyla birlikte yönetilebilir.
Her lojistik firması yalnızca standart ticari ürün depolamaz.
Yanıcı, parlayıcı, kimyasal veya tehlikeli maddelerin depolandığı tesislerde İSG kapsamı genişleyebilir.
Faaliyetin niteliğine göre;
güvenlik bilgi formları,
kimyasal depolama koşulları,
sızıntı ve dökülme senaryoları,
patlayıcı ortam riski,
uygun elektrik ekipmanları,
acil müdahale prosedürleri,
tehlikeli madde mevzuatı ayrıca değerlendirilmelidir.
Gerekli şartların oluştuğu işletmelerde Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı veya Patlamadan Korunma Dokümanı gibi ek süreçler gündeme gelebilir.
Bu hizmetlerin gerekliliği, depoda tehlikeli madde bulunuyor şeklindeki tek bir bilgi üzerinden değil, faaliyetin ve mevzuat kapsamının ayrıntılı değerlendirilmesiyle belirlenmelidir.
Birden fazla depo veya dağıtım merkezine sahip işletmelerde İSG yönetiminin yalnızca merkez ofisten yürütülmesi yeterli değildir.
Her lokasyonun;
çalışan sayısı,
NACE ve SGK yapısı,
operasyon türü,
kullanılan ekipmanları,
vardiya düzeni,
fiziksel saha koşulları ayrı olabilir.
Bu nedenle saha çalışmalarının lokasyon bazında yürütülmesi, ancak raporlama sisteminin merkezden takip edilebilmesi önemlidir.
Kurumsal lojistik firmalarında etkili model; farklı depolardaki riskleri aynı raporlama standardında takip ederek yönetimin tüm açık aksiyonları tek sistem üzerinden görebilmesidir.
OSGB tekliflerini değerlendirirken yalnızca aylık fiyatın karşılaştırılması sağlıklı sonuç vermez.
Özellikle şu konular açık biçimde sorulmalıdır:
Forklift trafiği ve depo operasyonu bulunan bir tesiste yalnızca genel İSG deneyimi yerine lojistik saha deneyimi aranmalıdır.
Yalnızca yasal sürenin sisteme girilmesi değil, bu sürenin sahada nasıl kullanılacağı önemlidir.
İnternetten alınmış standart depo maddeleriyle hazırlanan risk değerlendirmesi gerçek operasyonu yönetemez.
Her çalışana aynı tetkik paketinin uygulanması yerine işyeri hekiminin görev ve maruziyet bazlı değerlendirme yapması gerekir.
Teklifte hangi hizmetlerin aylık OSGB ücretine dahil olduğu, hangilerinin ayrıca fiyatlandırıldığı açıkça belirtilmelidir.
İyi OSGB hizmetinin çıktısı yalnızca rapor sayısı değil, kapatılan risk sayısıdır.
Yöntem Akademi'de teklif süreci doğrudan “çalışan sayısı × birim fiyat” hesabıyla yapılmaz.
Öncelikle;
firma unvanı,
lokasyon,
SGK sicili,
NACE kodu,
çalışan sayısı,
vardiya düzeni,
faaliyet alanı değerlendirilir.
Depoda;
forklift bulunup bulunmadığı,
raf sistemlerinin yapısı,
yükleme-boşaltma operasyonu,
soğuk hava alanı,
kimyasal veya tehlikeli ürün,
kullanılan diğer ekipmanlar,
şube ve depo sayısı tespit edilir.
Mevcut;
OSGB sözleşmeleri,
İSG-KATİP görevlendirmeleri,
risk değerlendirmesi,
acil durum planı,
sağlık muayeneleri,
eğitimler,
ortam ölçümleri,
periyodik kontrol raporları kontrol edilir.
Yasal uzman ve hekim sürelerinin yanında işletmenin gerçek saha ihtiyacı belirlenir.
Teklifte hangi hizmetlerin aylık hizmete dahil olduğu ve hangi teknik hizmetlerin ayrıca planlandığı açıkça gösterilir.
Teklifin onaylanmasının ardından gerekli görevlendirmeler İSG-KATİP üzerinden yürütülür. İlk saha incelemesi ile mevcut durum değerlendirilir ve öncelikli aksiyon planı oluşturulur.
Hızlı ve doğru bir teklif hazırlanabilmesi için aşağıdaki bilgilerin paylaşılması yeterlidir:
firma unvanı,
işyeri adresi,
çalışan sayısı,
SGK sicili,
NACE kodu veya mevcut tehlike sınıfı,
vardiya sayısı,
depo veya tesis sayısı,
temel faaliyet alanı,
forklift ve benzeri ekipmanların bulunup bulunmadığı,
mevcut OSGB sözleşme durumu,
mevcut risk analizi ve acil durum planı,
sağlık taraması ihtiyacı,
ortam ölçümü ve periyodik kontrol durumu.
Bu bilgiler değerlendirildikten sonra gereksiz hizmet kalemleri eklenmeden işletmeye özel kapsam oluşturulabilir.
Depo ve lojistik işletmelerindeki İSG yönetimi, standart evrak paketleriyle sürdürülebilecek bir süreç değildir. Güvenli bir sistem; saha operasyonunun takip edilmesini, sağlık gözetiminin mesleki risklerle ilişkilendirilmesini ve teknik kontrollerin aynı İSG planı içerisinde yönetilmesini gerektirir.
Yöntem Akademi;
iş güvenliği uzmanı,
işyeri hekimi,
sağlık gözetimi,
risk değerlendirmesi,
çalışan eğitimleri,
acil durum planlaması,
işyeri ortam ölçümleri,
periyodik kontroller,
İSG-KATİP işlemleri,
saha ve denetim hazırlığı süreçlerini depo ve lojistik işletmesinin faaliyet yapısına göre tek merkezden koordine eder.
Özellikle İstanbul'da depo, antrepo, e-ticaret dağıtım merkezi, toptan satış deposu ve lojistik tesisleri için hizmet kapsamı çalışan sayısından önce işletmenin gerçek operasyonu incelenerek oluşturulur.
İşletmenizin NACE kodu, çalışan sayısı, vardiya düzeni ve faaliyet yapısını paylaşarak Yöntem Akademi OSGB hizmeti için işletmenize özel kapsam ve teklif talep edebilirsiniz.
İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini mevzuatta belirtilen yöntemlerle sağlaması gerekir. İşletmenin gerekli nitelikte iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini kendi bünyesinde görevlendirmediği durumlarda bu hizmetler yetkili bir OSGB üzerinden karşılanabilir. Hizmet yükümlülüğü çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve işyerinin yapısıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Tek bir tehlike sınıfı bütün lojistik firmaları için geçerli değildir. Tehlike sınıfı işyerinde yürütülen asıl iş ve NACE kodu esas alınarak belirlenir. Bu nedenle teklif hazırlanmadan önce SGK ve NACE bilgilerinin kontrol edilmesi gerekir.
Evet. Forklift bulunan işletmelerde araç-yaya trafiği, operatör yetkinliği, saha yolları, geri manevra alanları, yükleme rampaları, ekipman kontrolleri ve forklift kaynaklı riskler saha çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturur.
Herkese uygulanacak sabit bir tetkik listesi bulunmaz. İşyeri hekimi, çalışanın görevi ve maruz kaldığı mesleki risklere göre gerekli muayene ve tetkikleri belirler.
İşveren çalışma ortamındaki maruziyetleri belirlemek ve gerekli ölçüm, inceleme ve araştırmaları yaptırmakla yükümlüdür. Ancak her depoda bütün ölçümlerin yapılması gerekmez. Gürültü, aydınlatma, titreşim, termal konfor, toz ve kimyasal maruziyet gibi ölçümlerin kapsamı işyerindeki gerçek risklere göre belirlenir.
İş güvenliği uzmanı ekipmanların kontrol durumunu takip edebilir ancak mevzuatta tanımlanan teknik periyodik kontroller yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilir. OSGB teklifi alınırken periyodik kontrollerin hizmet bedeline dahil olup olmadığı ayrıca sorulmalıdır.
Farklı depo ve işyerlerinin SGK sicilleri, NACE kodları ve çalışma koşulları ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Uygun organizasyon kurulması halinde birden fazla lokasyonun İSG süreçleri tek hizmet sağlayıcı üzerinden koordine edilerek merkezi raporlama sistemi oluşturulabilir.
Fiyat; çalışan sayısı, tehlike sınıfı, uzman ve hekim süreleri, vardiya yapısı, lokasyon sayısı, saha riski, mevcut İSG durumu, sağlık hizmetleri, eğitim ihtiyacı, ortam ölçümleri ve periyodik kontrol kapsamına göre belirlenir. Bu nedenle yalnızca çalışan başı fiyat üzerinden yapılan teklif karşılaştırmaları yanıltıcı olabilir.
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
